Home Gegevensbank Verhalenbank De nieuwe waterput

Laatste wijzigingen in ons archief

Delen op Facebook

Statistieken

Aantal paginahits: 15.782.086
Aantal bestanden: 1.064.945
Ontsloten informatie (MB): 518.309

De nieuwe waterput Afdrukken E-mail

Het boek "Gooikse Anekdootjes - Guuëkse Iestourekes" is een uitgave van de heemkundige kring van Gooik en kost voor leden van de kring 17,50 €, niet-leden betalen 20,00€ . Het boek is verkrijgbaar in de Gooikse bibliotheek, Koekoekstraat 6, 1755 Gooik.

Meer informatie over de heemkundige kring en de andere uitgegeven werken vindt u op www.heemkunde-gooik.be


Auteur: Frans Peetermans


Op een boerderij is er veel water nodig. Het vee moet drinken en de stallen moeten geschrobd worden.

Vóór er in Gooik leidingwater was, tot in de jaren vijftig, had elk huis minstens één waterput en een pomp. Die put zat onder een afdakje en die pomp stond tegen een muur niet ver van de deur.

Zo'n waterput maken was een zwaar en gevaarlijk werk. Daarvoor moest je bij de putmaker zijn. Steenputteke of Antoon Van Vreckem van de Kesterheide heeft dat hier vele jaren gedaan. Na hem was het iemand van Tollembeek. Die maakte hier veel putten in de streek. Want de mensen vonden een boorput veel te duur.

Op een keer t was rond 1965 moest er bij ons thuis een waterput gedolven worden. De bestaande put was al eens droog gevallen in de hete zomer van 1947: hij was niet diep genoeg. Oude mensen zeiden: Een nieuwe waterput moet je maken in september. Dat is de droogste maand. Als je dan water hebt, dan heb je er het jaar rond.

Wij gingen naar die man in Tollembeek vragen of hij ons een waterput kon komen graven. Het was een jonge kerel, ik ben zijn naam vergeten. Hij was maar klein van was, maar goed gebouwd.

t Is goed, zei hij maar op voorwaarde dat mijn buurman, de wichelaar, eerst mag komen. Anders kom ik niet. Er werd afgesproken op welke dag ze met zn tweeën zouden komen kijken. En op een avond in de week kwamen ze bij ons thuis, de putmaker en de wichelaar. Dat was al een man op jaren. t Was zomer, maar toch had hij een pet op en droeg een ribfluwelen pak.

En waar zouden jullie graag hebben dat de put komt? vroeg de wichelaar. Wel, in de wei achter het huis, zei vader. De man haalde dan een ontschorste hazelaren stok uit zijn binnenzak. t Was een gevorkte stok. Hij stapte naar de wei achter t huis en wij gingen mee. Dan nam hij die stok vast aan die vork, in elke hand één uiteinde. De stok zelf hield hij recht voor zich. En hij stapte in t gras rond zonder een woord te zeggen. Hij liep wat gebogen met die wichelroede in de handen. Intussen blikte hij star voor zich uit. Heel zijn lijf stond gespannen. Hij zag rood en op zijn voorhoofd zag je de gezwollen aders liggen. t Leek heel moeilijk werk Ineens begon de stok in zijn handen op en neer te gaan, eerst traag, maar dan sneller en sneller. Ineens bleef de wichelaar staan en hij knikte als iemand die iets begrepen heeft . Hier is t, hier, zei hij, hier is een ader met veel en goed water op zes buizen diep. Wij sloegen daar een paaltje in de grond. Er werd afgesproken op welke dag hij de put zou komen delven. De wichelaar werd betaald. Driehonderd frank, zei de man. Voor die prijs kan je het niet laten, zeker als je dan veel en goed water hebt.

Korte tijd later bracht een vrachtwagen zes grote betonnen buizen van elk één meter hoog en één meter doorsnee. En op de vastgestelde dag was de putmaker s morgens daar. Hij was alleen. De enige dingen die hij bij had, waren n spa met korte steel, een stelling met een windas en een grote ijzeren emmer. We gaan eraan beginnen, sprak hij. Hij rolde een betonnen buis op de plek waar de put moest komen. En zonder hulp zette hij de zware buis op haar kop. Hij nam zijn spaatje en zn emmer en ging in de buis staan. En hij begon te graven in de aarde. Als de emmer vol was, moest iemand van ons hem aannemen en wat verder gaan uitgieten. En zo vulde hij de ene emmer na de andere. En geleidelijk zakte de buis zo de grond in. Hij trok zn hemd uit en in zn onderlijfje rolde hij de tweede buis op haar plaats en installeerde de windas boven de put. Daaraan zat een ketting met een haak waar de emmer aan hing.

En hij begon opnieuw te delven. Het ging vooruit. Een geluk dat de man niet groot was, anders kon hij zich daar beneden niet bukken.

En zo verdwenen de tweede, de derde, de vierde en de vijfde buis in de grond. De volle emmers met kleiaarde werden naar boven getrokken, uitgegoten en leeg naar beneden gelaten. Toen hij volop bezig was met de zesde buis riep hij plots: Water! Wij hoorden het beneden klotsen en borrelen. Hij stond al tot aan zijn knieën in t water! In de lege emmer haalden we hem snel op. Toen hij boven kwam, zagen we dat hij nat was van t zweet en onder de modder zat. Maar het was hem gelukt: in vijf uren tijd groef hij een waterput van zes meter diep en met veel water. De wichelaar was knap in zijn vak Het hele jaar door water, maart was troebel: als het eens hard regende, was de waterput geroerd. Kwelm of zoiets.

Maar dat lag zeker niet aan de wichelaar. Misschien hadden we die putmaker toch beter niet laten komen op een zondag.


Op een boêderâ és veil woeëter vandoeng. De bieëste moêtn drienken én de stalle moête gekosjt wérn.
Vui dat er kronjtjeswoeëter was ien Guuëk, tot ien de joeëre fuufteg, â iêder èùs op ze ménsjtj ieëne sjtjieëpuut én n poemp. Dâ puut zôt onder n afdaksken én dei poemp stont teigen ne muûr niê vèè van de dui.
Zuuë ne sjtjieëpuut môken da was e serjuis én e prakkeluis wérk. Doeëvui moêste bâ de puutmôker zèèn. Sjtjieëpuuteken of Antoon Van Vreckem van d  èèt dadde iê veil joeëre gedoeën. Dernô was t iêmantn van Tollebeik. Dâne mokn iê veil puutn ien de streik. Want de ménsjke vontn ne gebuuëde puut veil te diêr.
Op ne kieë t was rond 1965 moest er t ôzet ne stieëpuut gemokt wérn. Den bestonjdje puut viêl ien den ieëte zoumer van 47 druuëg: aj was niê diêp genoeg. D aa ménsjke zâ-en : « Nen nuû-e puut moêje môken ien séptémber. Dat és de druuëgste mondj. Dèèn és t grondwoeëter t lieëgst. As ge dèèn woeëter étj, èèje woeëter t joeër arrond. »
Wèèle goenken bâ dâ ménsj ien Tollebeik vrôgen of dat n ons ne sjtjieëpuut koest komme steiken. Da was ne joenge kèèrel, iek ém zèènn nôm vergeitn. Aj was klèèn va was, moeë goê gemémberd.
t Es goêd, zâ n, moeë op kondiêse da mèè gebuûr, de péndelèèr, ieëst mag kommen. Anders kom ek niêt. Doeë wier afgesprouken op wat dag da ze mei uile getwieën zou-e komme zieng. En op nen ôvet ien de wèèk kwampen ze t ôzet toê, de sjtjieëpuutmôker én de péndelèèr. Dâ péndelèèr was al ne ménsj va joeërn. t Was zoumer moeë toch â n een kliepmoesj op én e floêre kostuum oeën.
En woeë zooje gèèrn émmen dat dâ puut komt? vroêg de pèndelèèr. Awél, ien de wâ achter t èùs, zâ vâder. De man oljn dèèn ne geskesten oeëzelèère stok èùt zèènen bienezak. t Was ne stok mei n miek. Aj goenk noeë de wâ achter t èùs én wèèle goenke mei. Dèèn pakn aj dâ stok vast oeën dei miek, ien iêder and n ienje. De stok zelf iêl n récht vuirn em. En a stapn rond ien t gés zonder e woud te zéggen. Ewa gebougen én mei dâne péndel ien zn ann. En terwèèlent loenkn aj stèèrliengs vuirn em. Gieël ze lèèf stont gespann. A zôg ruuëd én op ze vuiruuëd zôgde d oeëre liegen. t Was pesiês gieël moejlék wérk.
Ien ieëne kieë begoest dâne stok ien zn ann oemuuëg én oemlieëg te goeën, ieëst stielekes moeë dèèn rapper én rapper. Ien ieëne kieë bleif de péndelèèr stoeën én a kniekn gelék as ieënn dat iêt verstoeën èèt. Iê és t, zâ-en, iê és n oeër mei veil én goê woeëter op zés bèùzn diêp. Wèèle sleigen doeë e paljtjn ien de grond.
Doeë wier ouverieëngekommen op wa dag dat n de puut zou komme steiken. De péndelèèr wier betoljdj. Drâ-onderd frang zâ de man. Moeë, ja, vui dâ prèès koenje niê sjoekeln as ge dèèn veil én goê woeëter étj.
Kes dernô brocht ne kamiê-jong zés gruuëte bèùzn va ne mèèter uuëg én ne mèèter duisnei. En op de vastgestéljn dag was de puutmôker s mérges doeë. A was allieën. t Ieëneste dat n mei â, was n smaal réchte skiep mei ne kette steil, n stéllienk mei n wénje én ne gruuëtn èèzern ieëmer. We goeën der oeën begienn zâ n. Aj roln n betongen bèùs op de plosj woeë dat de puut moest kommen. En man allieën zétjn aj dei zwoeër bèùs op uie kop. A pakn ze skiepken én zèènn ieëmer én goenk ien dei bèùs stoeën. En a begoest te steiken ien de jèèr. As n ieëmer vol was, moest iêmante van ons em oeënpakken én goeën èùtgiêtn ewa voêjer. En azuuë voeljn aj n ieënn ieëmer achter n andern. En stielekesoeën zakn dei bèùs zuuë de grond ien. Aj trok zn uum èùt én ien zn onderléfken roln aj de twieëde bèùs op ui plosj én aj stéljn de wénje bouven de puut. Oeën dei wénje was n keit mei nen ôk woeë dat den ieëmer oeën ienk.
En a begoest vedroem te grôven. Da goenk ne gank. E geluuk dat de man niê gruuët en was, want anders en koest n em doeë beneng niê buuken.
En azuuë goenken de twieëde, de dérde, de vierde én de vèèfde bèùs de grond ien. De vol ieëmers mei kliemjèèr wieren bouvegetrokken, èùtgegoutn én lèèg noeë benéng geloeëtn. As n goê beizeg was mei de zésde bèùs riêp n ien ieëne kieë: Woeëter! Wèèln uuërn t benein kwasjn én broebeln. Aj stont al tot oeën zn kniênn ien t woeëter! Ien de lèègen ieëmer trokke wèèln em rap oemuuëg. As n bouve kwamp, stont n ien ze zwieët én a was mour tot ouver zn uuërn. Moeë t was geluukt: op vèèf uûrn tèèd â n ne sjtjieëpuut gestouken va zés bèùzn diêp én mei veil woeëter. De péndelèèr koest er iêt van Gieël t joeër woeëter, moeët was blont: as t ne kieë nèèg rèègern, was de puut altèè geruûrd. Kwelm of zuuë iêt.
Moeë da lâ gieël zeiker niê oeën de péndelèèr. Meskiên â men dâ puutmôker bèèter niê loeëte kommen op ne zondag.
 
Copyright © 2019 Heemkundige Kring van Gooik en Quadrolight Productions. Alle rechten voorbehouden.
Heemkundige Kring van Gooik - Dorpsstraat 67 - 1755 Gooik - tel.: 02.569.39.57 - info@heemkunde-gooik.be